رویکردی جامعه شناختی به درهم تنیدگی مذهب و خشونت: مطالعه موردی داعش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش مسائل ایران دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

2 دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

چکیده

بسیاری از ناظران، در تحلیل و بررسی اقدامات و سیاست‌های داعش، به تفسیر مذهبی آنان رجوع می‌کنند. سئوال اساسی و اصلی که این پژوهش درصدد پاسخگویی به آن می‌باشد این است که مؤلفه‌های اجتماعی تا چه میزان در شکل گیری داعش در عراق و سوریه و بکارگیری خشونت در اقدامات آن ایفای نقش کرده اند؟ فرضیه اصلی پژوهش این است که ریشه اصلی ظهور این گروه و پیوستن اعراب سنی به آن، مؤلفه‌های اجتماعی همچون ترس و تهدید وجودی و فرهنگی بوده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه ریشه‌های مذهبی داعش به تفسیر افراط گرایانه از اسلام مربوط می‌شود اما این گروه بدون حمایت اعراب سنی و جوانان حاشیه ای و مهجور کشورهای غربی نمی‌توانست تداوم پیدا کند. مردمی که با سقوط صدام و پس از آن خروج آمریکا و خلاء قدرت ایجاد شده به سمت داعش متمایل شدند که با رویکرد مذهبی، تضمین بقای فرهنگی و پیروزی نهایی را به آنها وعده داده بود. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی است.

کلیدواژه‌ها


خاکسار، علی محمد، میراحمدی، منصور، صفوی، حمزه(1395)، بررسی مقایسه ای اصول فکری تشیع(با تمرکز بر امام خمینی) و نوسلفی گری(با تمرکز بر داعش)، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، سال دهم، شماره 37، صفحه 65-39.

ملکوتیان، مصطفی، حقی، محمد(1396). چالش‌های سیاسی جریان‌های تکفیری علیه انقلاب اسلامی و راهکارهای مقابله با آن، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، شماره 40، صفحه 82-65.

نجات، سید علی(1395). کالبدشکافی داعش» انتشارات ابرار

-Blackburn, Simon, (1996), Oxford Dictionary of Philosophy, Oxford: Oxford University Press.

Fishman, B. (2016). The Master Plan: ISIS, Al-Qaeda, and the Jihadi Strategy for Final Victory. Yale University Press

Jones, Seth G. Waging Insurgent Warfare, New York: Oxford University Press, 2016.

Jones, S. G., Dobbins, J., Byman, D., Chivvis, C. S., Connable, B., Martini, J., ... & Chandler, N. (2017). Rolling Back the Islamic State. Rand Corporation.

-Masini, Elenora,)1983( Visions of Desirable Societies. Oxford: Pergamon Press

McCants, William, ISIS Apocalypse: The History, Strategy, and Doomsday Vision of the Islamic State (New York: St. Martin’s Press, 2015),

-Weiss, M., & Hassan, H. (2016). ISIS: Inside the Army of Terror (updated edition). Simon and Schuster

Zelin, A,Y. (June 2014). The War between ISIS and al-Qaeda for Supremacy of the Global Jihadist Movement. Washington Institute for Near East Policy.

-Amarsingam, Amarnath. 2015. What Twitter Really Means for Islamic State Supporters,” War on the Rocks(an online news and commentary website). December 30, 2015.

-Argentino, Marc-André. 2016. Terrorism on the Internet: The Use of Social Media by the Islamic State.”Paper presented at the American Academy of Religion regional meeting inPittsburg, May 6, 2016.

al-Warfalli, (2016). A. Army claims advances in Libyan cities of Benghazi and Ajdabiya. Reuters.https://www.reuters.com/article/us-libya-security-benghazi/army-claims advances-in-libyan-cities-of-benghazi-and-ajdabiya-idUSKCN0VU0UM

Counter Extremism Project website. 2017. “American Volunteers in ISIS.” www.counterextremism.

com, accessed on August 1, 2017.

Elbagir, N., Cruickshank, P., & Tawfeeq, M. (2015). Boko Haram purportedly pledges allegiance to ISIS. CNN News, 9.

Gambill, G. (2004). Abu Musab al-Zarqawi: A biographical sketch. Terrorism Monitor, 2(24), 1-4.

Juergensmeyer, Mark(2018), Thinking Sociologically about Religion and Violence: The Case of ISIS, Sociology of Religion: A Quarterly Review 00, 00:00 1–15 doi: 10.1093/socrel/srx055

Jenkins, B. M. (2011). Stray Dogs and Virtual Armies: Radicalization and Recruitment to Jihadist Terrorism in the United States Since 9/11 (Santa Monica, CA: RAND), 1; see also Risa A. Brooks, 2011,“Muslim ‘Homegrown’Terrorism in the United States: How Serious is the Threat?”. International Security.

Kirk, Ashley. 2016. “How Many Foreign Fighters Are Fighting for ISIL?” The Independent (UK), March 24, 2016, online edition.

McCants, W., & McCants, W. F. (2015). The ISIS apocalypse: The history, strategy, and doomsday vision of the Islamic State. Macmillan.

Mohammed, K. (2014). The message and methods of Boko Haram. Islamism, politics, security and the state in Nigeria, 9.

Mansour,Renad, (2016) The Sunni Predicament in Iraq, http://carnegie-mec.org/2016/03/03/sunni-predicament-in-iraq-

-Scott Philip Segrest (2016): ISIS’s Will to Apocalypse, Politics, Religion & Ideology, DOI: 10.1080/21567689.2016.1261020

Winter, C. (2015). The virtual ‘caliphate’: Understanding Islamic State’s propaganda strategy.