بررسی تاثیر تحولات نفت بر توسعه نیافتگی سیاسی در ایران عصر پهلوی دوم، بر اساس رهیافت نهادگرایی جدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

در این مقاله تلاش شده است بر اساس دیدگاه نهادگرایی جدید به این سوال پاسخ داده شود که چرا و چگونه ایران در عصر پهلوی دوم با وجود ثروت هنگفتی که از درآمد‌های نفتی به دست ‌آورد، در عرصه سیاسی دچار توسعه نیافتگی شد. یافته‌ها حاکی از آن است ویژگی‌های نهادی ایران در دوران پهلوی دوم از جمله وابستگی به بیگانگان، فرمایشی بودن و مردمی نبودن، انحصارگرایی و سرکوب تشکل‌های مردمی از جمله دلایل اصلی توسعه نیافتگی ایران است که از طرفی با شاخصه‌های توسعه سیاسی از قبیل دموکراسی، حاکمیت قانون، عدم ذهنیت فساد، آزادی رسانه  و فعال بودن جامعه مدنی  و از طرف دیگر با مفروضه‌های  نهادگرایی از قبیل شفافیت، تجزیه تحلیل پذیری، عقلانی بودن و عملی بودن در تضاد هستند. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که دسترسی حکومت پهلوی به رانت‌های نفتی و جدایی دولت از ملت و اقدامات خودسرانه شاه در  ایجاد نهاد های مدنی کشور را از مسیر توسعه سیاسی دور نگه می‌داشت. مقاله حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و منابع اینترنتی است

کلیدواژه‌ها