بررسی مولفه‌های آزادی و عدالت در اهداف برنامه‌های پنج‌سالۀ توسعه در ایران 1394-1368

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده روان شناسی و علوم اجتماعی،واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد مدعو گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

مقاله حاضر به بررسی مؤلفه‌های عدالت و آزادی در پنج برنامۀ توسعۀ ایران (1394-1368) می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که مقولاتی چون آزادی سیاسی، آزادی اقتصادی، برابری فرصت‌ها و مشارکت عامه، و نظام حمایتی در اهداف پنج برنامۀ توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ج. ا.ایران چه جایگاهی دارند. فرضیۀ پژوهش بر این ایده استوار است که ارزش‌ها و شاخص‌هایی مانند عدالت، افزایش کیفیت زندگی، و آزادی‌های فردی و اجتماعی، با توجه به گفتمان انقلاب اسلامی و اسناد بالادستی، پشتوانه‌های نظری و ارزشی تدوین برنامه‌های پنج سالۀ توسعه‌اند و در اهداف این برنامه‌ها قابل ردگیری‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که شاخص‌های مرتبط با مولفۀ آزادی، و شاخص‌های مرتبط با مولفۀ عدالت در کل برنامه‌های توسعۀ پنج‌ ساله مورد توجه بوده ولی توزیع یکسانی در درون برنامه‌ها نداشته و هر برنامه به تبع ضرورت‌های محیطی غالباً یکی از این مولفه‌ها را در کانون توجه قرار داده است. جمع آوری داده‌های پژوهش کتابخانه‌ای و اسنادی بوده و مقاله رویکرد تحلیلی و توصیفی دارد. پژوهش چارچوب نظری آمارتیا سن را برای بررسی ضرورت همنشینی آزادی و عدالت به خدمت گرفته است.

کلیدواژه‌ها