نهضت آزادی در ایران پساانقلابی: تعارض منظومه‌های معنایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مسائل ایران،دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد واحدتهران مرکزی،تهران، ایران .

2 استادیار، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد تهران مرکزی، تهران، ایران.

3 استادیار، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد تهران مرکزی، تهران، ایران

چکیده

نهضت آزادی یکی از تشکل‌های سیاسی تاثیرگذار در فرآیند انقلاب، که در مبارزه پارلمانتاریستی و مسالمت آمیز با رژیم پهلوی موثر بود، پس از انقلاب، با پذیرش وظیفه خطیرِ دولت‌موقت، نقش انتقال قدرت را ایفا کرد. اما در جریان تثبیت و تکوین ساختار قدرت حذف شد. این پژوهش با هدف بررسی علل اصلی ناکامی نهضت آزادی در فرایند ساخت قدرت در جمهوری اسلامی انجام شده است. یافته‌های این پژوهش حاکی از این است که عدم هم سویی میان دالهای مرکزی و منظومه‌های معنایی گفتمان نهضت آزادی با مبانی فکری و ایدئولوژی غالب، از یک سو، و از سویی دیگر، تنش و تضاد میان کنشگری محافظه‌کارانه نهضت آزادی در جایگاه دولت موقت، با روحیات انقلابی فضای ایرانِ پساانقلابی، مهمترین علل ناکامی نهضت آزادی در فرایند ساخت و تکوین قدرت در جمهوری اسلامی بوده است. این تعارضات در پنج مولفه «شکل نظام سیاسی»، «مبانی مشروعیت»، «الگوی تعامل با غرب»، «ایرانیّت و اسلامیّت»، و «اندیشه اقتصادی» بررسی شده است. در این مقاله از روش کتابخانه‌ای برای گردآوری اطلاعات و از روش توصیفی و تحلیلِ گفتمانی نیز برای ارزیابی داده‌ها استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها